March 27th, 2020

HET WOORD QUARANTAINE

HET WOORD QUARANTAINE...

Taalfreak die ik ben
was ik ineens nieuwsgierig
naar de oorsprong van het woord
quarantaine.

Ja, want we zeggen het nu ineens de hele dag en velen van ons zitten er middenin, maar waarom heet het nou eigenlijk quarantaine? In het Frans betekent quarante 'veertig', weet ik. Maar wat heeft het getal 40 dan te maken met het onvrijwillig opgesloten zitten in verband met besmettingsgevaar?

I love my etymologisch woordenboek. En dat gaf ook nu weer zo mooi antwoord. Quarantaine stamt oorspronkelijk uit het Italiaans. 'Quaranta giorni' betekent veertig dagen en het is een van origine medische term die stamt uit de 14e eeuw, ten tijden van de pest-epidemie. Het was de tijd dat schepen voeren tussen de Oost en de West en terugkwamen met allerlei handelswaar en... met nieuwe ziektes. Zoals dus de pest. De havensteden van de havens die ze aandeden, kregen daar dan ook voor het eerst mee te maken. Daarom werd besloten om schepen eerst 40 dagen voor de kust voor anker te laten liggen voordat er contact zou zijn met de plaatselijke bevolking. De reden dat de oorsprong van het woord ligt in het Italiaans, is dat de eerste havens die vaak werden aangedaan, de havens waren in... Noord-Italië. Dat was de plek waar de pest Europa binnenkwam.

Wacht even:
Nieuwe ziekte
uit het Verre Oosten...
die via Noord-Italië
Europa bereikte,
leidend tot een pandemie.

Het woord quarantaine laat ons zien
dat de geschiedenis zich herhaalt.
In elk geval gedeeltelijk.

Voor mij speelde de week de vraag: hoe wordt het hierna? Gaat de Corona-crisis dingen veranderen en zo ja, wat? En ik dacht: laten we ook hier eens kijken of de geschiedenis ons een hint kan geven...
Groot verschil was dat de pest veel dodelijker was. In Europa werd de bevolking met 1/3 uitgedund! Ook toen werd trouwens China het hardst getroffen, want volgens Wikipedia daalde de Chinese bevolking van 123 miljoen in 1200 tot 65 miljoen in 1393, door eerst de pest en daarna door de daarop volgende hongersnood.
En wat gebeurde er daarna? Wikipedia: 'In alle ellende kregen de overlevenden extra kansen en vormde de crisis de motor voor sociale promotie. Overgebleven ambtenaren konden door onderbemanning een hoger loon bedingen. De adel zag zich gedwongen om concessies aan de boeren te doen. Leken namen het heft in handen met daarbij de emancipatie van de volkstaal tegenover het Latijn. Ook werden, noodgedwongen door het verlies van menselijke arbeidskrachten, de eerste stappen in de richting van mechanisatie gezet. Door de emancipatie van de derde stand en het begin van mechanisatie werden de eerste stappen gezet in de richting van de Moderne Tijd.'

Sociale promotie klinkt goed.
En concessies van 'de adel' richting 'de boeren' ook.
De emancipatie van de derde stand: laat maar komen.
Ik zeg: op naar de Nóg Modernere Tijd.